Obsługiwana przez Kancelarię samorządowa spółka komunalna wystąpiła do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej i udzielenie odpowiedzi czy Spółka realizując powierzone jej na gruncie art.12 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 24/2014/UE z dnia 26 lutego 2014 r. zadania własne jednostki samorządu terytorialnego działa jako podatnik, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Jak podkreśliła Spółka w złożonym wniosku jednostka samorządu terytorialnego będzie realizować zadania własne nałożone na ten organ władzy publicznej za pomocą utworzonej przez siebie spółki. Mając na względzie powyższe Spółka przedstawiła organowi administracji skarbowej stanowisko, w myśl którego realizując zadania własne jednostki samorządu terytorialnego nie działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w dniu 26 listopada 2021 r. wydał interpretację indywidualną, w której ocenił przedstawione przez Spółkę stanowisko jako w całości nieprawidłowe. Na powyższą interpretację indywidualną Kancelaria (pełnomocnik spółki komunalnej) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który w całości podzielił argumentację przedstawioną przez Kancelarię i uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. Od niniejszego orzeczenia Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie naruszenie zarówno przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił złożoną skargę kasacyjną podzielając tym samym stanowisko prezentowane wcześniej przez Kancelarię. Sąd w wydanym orzeczeniu przypomniał, że wskazane na gruncie art. 15 ust. 6 ustawy o VAT wyłączenie od zasady ogólnej, że podatnikiem podatku od towarów i usług są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat takiej działalności, stanowi implementację art. 13 ust. 1 dyrektywy VAT, zgodnie z którym krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, że Spółka działać będzie wyłącznie w celu realizacji powierzonych jej zadań własnych jednostki samorządu terytorialnego pod jej pełną kontrolą. Działalność Spółki nie będzie nastawiona na generowanie zysku. Sytuacja prawna i finansowa będzie zatem analogiczna jak innych podmiotów tworzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego wyłącznie w celu realizacji wynikających z przepisów prawa zadań własnych niniejszej jednostki, np. jednostek budżetowych.
Kluczowe znaczenie ma także potwierdzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, że wypłacana Spółce rekompensata z rozsądnym zyskiem stanowi rekompensatę z tytułu świadczenia usług typu SGEI (ang. Services of General Economic Interest), a więc usług wykonywanych w ogólnym interesie gospodarczym. Kalkulowana jest kosztowo z ograniczonym ryzykiem i rozsądnym zyskiem, nieprzekraczającym stopy swap powiększonej o sto punktów bazowych. Nie jest ona więc wynagrodzeniem rynkowym, lecz elementem kalkulacyjnym rekompensaty kosztów świadczenia usługi publicznej. Co więcej Sąd przywołał ugruntowane orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w myśl którego samo istnienie bezpośredniego związku pomiędzy otrzymaną przez Spółkę rekompensatą, a świadczeniem wzajemnym, nie ma jeszcze decydującego znaczenia dla stwierdzenia, że dana działalność wykonywana jest za wynagrodzeniem determinującym jej gospodarczy charakter, podlegający opodatkowaniu VAT. W celu ustalenia, czy dane świadczenie usług jest wykonywane za wynagrodzeniem tak, że działalność taką należy uznać za działalność gospodarczą, należy bowiem zbadać wszystkie okoliczności, w jakich świadczenie to jest realizowane.
Z powyższych względów specyficzny model finansowania Spółki, oparty wyłącznie o model rekompensat, nie zaś na maksymalizowaniu osiąganego zysku na zasadach właściwych dla działalności gospodarczej, skonfrontować należy z przedmiotem działalności Spółki, jej właściwościami korporacyjnymi i modelem jej finansowania, co umożliwi udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy podejmowana przez nią działalność ma charakter gospodarczy w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT.
Mając więc na względzie informacje przedstawione w złożonym przez Spółkę wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, że działalność Spółki nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, w konsekwencji czego nie podlega ona opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, albowiem przedmiot jej działalności nie może być wykonywany na ogólnych warunkach rynkowych, zaś osiągane przez nią wynagrodzenie nie stanowi wynagrodzenia rynkowego, lecz rekompensatę kosztów świadczenia usługi publicznej.
Przedmiotowe orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ma istotne znaczenie dla wszystkich spółek komunalnych realizujących powierzone im przez jednostki samorządu terytorialnego zadania własne tych jednostek. Sąd podzielając wskazał jednoznacznie, że należy badać w pierwszej kolejności aspekt przedmiotowy tj. działalność spółki komunalnej i jej charakter. Fakt wykluczenia prowadzenia działalności gospodarczej dyskwalifikuje ten podmiot jako podatnika podatku VAT.
